Exposities
Rotterdam – Nederlands Fotomuseum – Christian Boltanski - Chance
tot 21 februari 2012
Het Nederlands Fotomuseum staat van 2012 tot en met 2014 in het teken van ZWART/WIT. Gedurende drie jaar toont, in de maanden januari/februari, een toonaangevend kunstenaar of fotograaf in het Fotomuseum een spraakmakende installatie rond het thema ZWART/WIT. Twee grote thematentoonstellingen vinden steeds in het najaar plaats, WIT in 2012, ZWART in 2013. Het programma, ontwikkeld en gecureerd door intendant Anne van der Zwaag, is mogelijk gemaakt door een zeer bijzondere en genereuze bijdrage van het Wertheimer Fonds.
ZWART/WIT opent op zaterdag 21 januari 2012 met een indrukwekkende installatie van de wereldberoemde Franse kunstenaar Christian Boltanski (Parijs, 1944). Gedurende vijf weken (tijdens het Internationaal Film Festival Rotterdam en de veelbezochte beurzen ART Rotterdam en OBJECT Rotterdam) toont het Nederlands Fotomuseum de installatie Chance, in 2011 gemaakt voor het Franse paviljoen van de Biënnale van Venetië. Chance bestaat uit een groot bouwwerk van steigers waarin enorme filmrollen draaien. Boltanski monteerde hierop zwart-wit gezichten van kinderen die door de installatie bewegen als in een oneindige loop. Twee elektronische tellers houden het aantal geboortes en sterfgevallen in de wereld bij. Chance is onderdeel van Boltanski’s onderzoek naar de zwart-wit realiteit van dood en leven en zijn fascinatie voor een reeks andere opposities.
Nederlands Fotomuseum
Rotterdam – Kunsthal - Eddy Seesing – Religie Nu – Spiritualiteit in Nederland
tot 12 februari 2012
De Kunsthal Rotterdam toont met het fotoproject Religie Nu van de kunstenaar Eddy Seesing een indrukwekkend overzicht van de religieuze diversiteit in Nederland. In zeventig aansprekende fotoportretten van voorgangers van evenzoveel verschillende geloofsgemeenschappen in Nederland brengt Seesing de varieteit binnen de verschillende religieuze gemeenschappen in beeld. Zorgvuldig en met eerbied fotografeert hij dominees, pastors, imams, priesters, rabbijnen en andere voorgangers.
In 2004 vraagt Seesing theoloog Dr. Bert de Reuver, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, hem te helpen een representatief overzicht te maken van alle actieve religieuze bewegingen in Nederland. Zijn doel is om tableaux vivants te maken van voorgangers in hun natuurlijke religieuze setting. Seesing hoopt dat mensen zich door beeld en kennisoverdracht iets meer gaan verdiepen in gelovigen of andersdenkenden. Hij maakte een serie waarbij er aandacht is voor details en de ruimte waarin het ritueel gewoonlijk plaatsvindt – kerk, synagoge of moskee maar ook bij de mensen thuis of in het bos. De voorganger is in de portretten, als spiritueel gids van de geloofsgemeenschap, de centrale figuur. Seesing fotografeert de serie met een technische camera, met als resultaat monumentale foto’s.
Eddy Seesing woont en werkt in Rotterdam. In zijn projecten portretteert hij groepen mensen met eenzelfde sociale, maatschappelijke of religieuze achtergrond zoals topmanagers, opera sopranen en Marokkanen uit Gouda. Met de laatste groep heeft Seesing een video-installatie gemaakt over hun levensverhaal. Religie speelde daarbij een belangrijke rol. Hieruit ontstond het project Religie Nu met als doel een portret van alle geloofsrichtingen die Nederland rijk is te schetsen.
Kunsthal
Amsterdam – Foam – Stanley Greene – Black Passport
tot 5 februari 2012
Foam presenteert Black Passport, een project van en over de Amerikaanse fotograaf Stanley Greene (New York, 1949). Black Passpoort toont foto’s van conflicten en rampen in combinatie met foto’s van Greene’s privéleven. Dit zorgt voor een onthullend beeld van een fotograaf die verslaafd is aan de adrenaline van het onderweg zijn, maar zich tegelijkertijd realiseert welke offers hij brengt in zijn persoonlijk leven. Stanley Greene fotografeerde onder andere in Tsjetsjenië, Irak, Rwanda en Soedan en is een van de oprichters van internationaal fotoagentschap NOOR.
Dagelijks staan de kranten en tijdschriften vol met foto’s van oorlog, onderdrukking en geweld. De fotograaf die er voor zorgt dat we vanuit de veiligheid van ons eigen huis weten wat er in de rest van de wereld gebeurt, blijft meestal onzichtbaar. Zo niet in Black Passport, de oorlogsbiografie van fotograaf Stanley Greene, die in 2009 verscheen als boek en vanaf 16 december te zien is als tentoonstelling in Foam. Foto’s van conflict- en rampgebieden zoals Rwanda, Soedan, Tsjetsjenië en Irak worden afgewisseld met foto’s uit de privé-sfeer van Stanley Greene: foto’s van nachtelijk Parijs, veel vrouwen, zijn jeugdjaren in San Francisco en leven in Moskou. Er zijn slideshows te zien die afgewisseld worden met teksten uit het boek. Door de ruimte schalt de stem van Greene. Hij is onthutsend eerlijk: “I think you can only keep positive for eight years. If you stay at it longer than that, you turn. And not into a beautiful butterfly.”
Net als Stanley Greene, wordt de bezoeker in de tentoonstelling heen en weer geslingerd tussen het veilige Westerse leven en de verschrikkingen van oorlogen elders. Het is juist deze combinatie die er voor zorgt dat de foto’s meer losmaken dan de stroom aan slecht-nieuws- beelden waarmee we dagelijks worden overspoeld. Daarnaast is de Black Passport een fascinerend verhaal over hoe het is om oorlogsfotograaf te zijn. Waarom kiest iemand ervoor steeds opnieuw geconfronteerd te worden met dood en misère? Is het een vlucht voor de dagelijkse realiteit en een hang naar avontuur?
Foam
Amsterdam – Huis Marseille – Siebe Swart – Land van lucht en water
tot 26 februari 2012
In een reeks bijzondere luchtfoto’s die even helder als abstract zijn, ontraadselt Siebe Swart alle onderliggende geheimen van het Hollandse landschap. Op zijn foto’s kronkelen dijken als lijnen in een hardgroen vlak of slingeren ze als lussen door een spectrum van blauwtinten. Vanuit de lucht worden sluizen popperige blokjes en wadden geheimzinnig glinsterende materie. Donkere poelen met water ogen als schietgaten in de grond. Swart fotografeert kwelders en slikken, ‘wielen’, stroomgaten, overlaten en uiterwaarden. Het zijn termen die voor niet ingewijden even hermetisch zijn als de beelden die ervan gemaakt worden. De plekken, met namen als Tiengemeten, Keent of Geldersche Poort, zijn ook zeker niet bij iedereen bekend. Siebe Swart richt zijn camera namelijk niet op de grootstedelijke, maar op de kwetsbare plekken van Nederland. Plekken die de littekens bergen van vroegere watersnoden, of plekken waar de fragiele balans tussen land en water dagelijks de hoofdrol speelt. De foto’s van Siebe Swart leggen de pracht van een landschap vast dat omringd is door en dooraderd is met water, waarmee het zich in een voortdurende omarming bevindt.
Huis Marseille
Amsterdam – Joods Historisch Museum – Saul Leiter – New York Reflections
tot 4 maart 2012
Saul Leiter maakt vooral furore met zijn schilderachtige kleurenfoto’s van het straatleven van New York, gemaakt tussen 1948 en 1960. Te midden van de drukte van de stad wist hij verstilde momenten van alledaagse schoonheid vast te leggen. Gewone zaken – een rode paraplu in een sneeuwstorm, een voet die rust op een bankje in de metro, of een persoon gezien door de condens op een raam – kon hij transformeren tot wat is omschreven als urban visual poetry. Zijn foto’s zijn vaak gelaagde, bijna abstracte composities van reflecties en schaduwen, die doen denken aan schilderijen van abstract-expressionistische schilders als Mark Rothko en Willem de Kooning, met wie Leiter zich sterk verwant voelde.
Saul Leiter wordt gerekend tot The New York School of Photographers, een groep van (voornamelijk joodse) vernieuwende fotografen die van 1936 tot 1963 in New York naam maakte met vooral straat- en documentairefotografie. Zijn zwart-wit werk vertoont qua lyriek, dromerigheid en surrealisme verwantschap met dat van fotografen als Ted Croner, Leon Levinstein en Louis Faurer, maar wat betreft zijn kleurenfotografie is hij onvergelijkbaar met enig ander fotograaf. Leiter was in de jaren veertig en vijftig vrijwel de enige niet-commerciële fotograaf die in kleur werkte.
Joods Historisch Museum
Leiden – Rijksmuseum van Oudheden – Sue Lezon, Yarko Kobylecky – Sites in the City
tot 19 februari 2012
De huidige stad Luxor is gelegen bovenop een van de grootste concentraties archeologisch erfgoed ter wereld: de resten van de Thebe, de hoofdstad van Egypte ten tijde van de farao’s. De stadspaleizen, moskeeën, huizen en Koptische kerken van de stad worden in opdracht van de lokale autoriteiten afgebroken om van het faraonisch erfgoed dat er onder ligt een nieuw openluchtmuseum te kunnen maken. Fotografen Sue Lezon en Yarko Kobylecky legden de bedreigde wijken in Luxor en het nabijgelegen dorpje Gurna zo veel mogelijk vast op de gevoelige plaat, vlak voor en tijdens afbraakwerkzaamheden. Dit archief (2006-2010) behoort tot het weinige tastbare dat van dit stedelijk erfgoed over is.
Een van de doelen in Luxor is de restauratie van de 2,7 kilometer lange sfinxenavenue, de processieweg die ten tijde van farao Nectanebo I (380-362 v.Chr.) de tempels van Karnak en Luxor met elkaar verbond, en die vervolgens open te stellen voor grootschalig toerisme. In het dorpje Gurna, aan de westelijke Nijloever, is in de afgelopen jaren een groot deel van de traditionele bontbeschilderde dorpshuizen afgebroken. Ook hier is het plan het gebied, met dodentempels en graven van hoge oud-Egyptische ambtenaren, opnieuw het uiterlijk te geven dat het had in de tijd van de farao’s, om het zo beter te kunnen beschermen tegen verval en voor toerisme te ontsluiten. De archeologische monumenten komen ter beschikking te staan voor nieuw archeologisch onderzoek.
Voorafgaand aan en tijdens de afbraakwerkzaamheden in Luxor en Gurna maakten Sue Lezon en Yarko Kobylecky fotoreportages van de bedreigde wijken. Veel van de plekken die zij de afgelopen jaren fotografeerden, bestaan inmiddels alleen nog in de herinnering van de mensen die hier werkten en woonden. Lezon en Kobylecky zijn werkzaam bij het onderzoeksinstituut Chicago House, de thuisbasis in Luxor van het epigrafisch onderzoeksteam van het Oriental Institute van de Universiteit van Chicago.
Rijksmuseum van Oudheden
Utrecht – Centraal Museum – Sander Stoepker – 1 vrouw, 100 hoofddoeken
tot 1 april 2012
Boutaïna Azzabi: ‘Ik heb nog nooit een negatieve opmerking gehad over mijn hoofddoek. Dat heeft me best wel verbaasd. Komt denk ik door hoe je jezelf opstelt en presenteert.’
Hoofdboek stelt op een beeldende manier de hoofddoek in een ander daglicht, door te kiezen voor het perspectief van de draagster. De fototentoonstelling met 100 foto’s gaat over het verhaal van één vrouw en haar hoofddoeken.
Centraal Museum
